Đại tướng vo nguyen giap thời trẻ

Kỳ 1: thoát ly Nhà ở , hoạt động cách mạng Hồi đầu thế kỷ XX , ở làng An Xá ( trước là xã , sau là thôn , nay thuộc xã Lộc Thủy , huyện Lệ Thủy , tỉnh Quảng Bình ) có một Nhà ở nhà nho nghèo làm đồng. Người chồng tên húy là Võ Quang Nghiêm , vợ là Nguyễn Thị Kiên. Ông bà sinh hạ được bảy người con , Đại tướng võ nguyên giáp mất là con thứ năm. vo nguyen giap ra đời vào một mùa lụt , trong cái lều cất tạm dưới gốc cây mít to như cổ thụ trong vườn nhà. Thuở ấy , các cụ chỉ nhớ ngày sinh của con cái theo âm lịch , còn ngày sinh của vo nguyen giap theo dương lịch thì rồi đây các nhà Học hỏi phương Tây , mỗi người nói một cách. Giá phỏng bản chỉ dẫn về tiểu sử vo nguyen giap của Jean Sainteny ghi là 1912. Tự điển bách khoa Larousse ghi là 1911. Có những tác giả ghi là 1910 như Boudarel hoặc James Fox… Tôi hỏi chị Đặng Bích Hà , phu nhân Đại tướng vo nguyen giap : “Vậy năm nà đúng?”. - Năm 1911. - cứ vào đâu? - Anh Giáp tuổi Tân Hợi. - Một lá số tử vi có không? - Không. Mà có cũng không còn. - Rất tiếc , tôi muốn xem người ta đoán như thế nào về số của anh Giáp. Còn ngày sinh? - Ngày 25 tháng 8 dương lịch. Cũng tính từ “ngày ta” sang do bà ( mẹ anh Giáp ) nói và nhờ ông Trần Văn Giáp tính hộ. Tị đâm Họ Võ là một dòng họ lớn ở làng An Xá , từ đường ở cuối làng. Tiếc rằng gia phả nay không còn. Ông thân sinh của vo nguyen giap mat học tài thi phận. Ông đã Hai ba lần thi hương cho tới khóa Mậu Ngọ 1918… Khác đồng vo nguyen giap rồi đây Hai ba lần đậu tới thủ khoa , ông Nghiêm lều chõng bao lần thi không đậu. Tuy không đỗ đạt nhưng ông Nghiêm là một nhà nho có uy tín trong vùng. …võ nguyên giáp giống mẹ: Bà mẹ đã ban xuống võ nguyên giáp cả vóc người , gương mặt và đôi mắt sáng dạ. Những ai đã có dịp gặp bà đều nhận ngay ra rằng vóc người thấp đậm của vo nguyen giap là vóc người của bà. Gương mặt tròn , trắng trẻo của võ nguyên giáp mất là gương mặt của bà. Đặc biệt là đôi mắt , vừa hồn nhiên hiền hậu như mắt con trẻ , vừa cương nghị như có ánh thép và sắc bén lung linh trí não. Rồi đây nữ ký giả phương Tây Oriana Fallaci khi phỏng vấn Đại tướng đã nhận xét: “Đôi mắt sáng dạ nhất mà tôi chưa từng thấy!”… Với hai cụ Phan Bội Châu , Phan Chu Trinh Khi đế quốc Pháp bắt cóc cụ Phan Bội Châu ( 30-6-1925 ) tại Thượng Hải ( Trung Quốc ) rồi đưa về Hà Nội phán xử tại tòa Đại hình ( 23-11-1925 ) thì một phong trào chống chọi đòi đại xá cho cụ Sôi sục dâng lên khắp ba kỳ… Cụ Phan về Huế trú tại Bến Ngự… Nhiều người gần xa đến vấn an , xin bái yết cụ , biếu quà. Dù cho biết rõ rằng cụ đang bị giam lỏng và lui tới thăm cụ sẽ bị mật thám theo dõi , họ vẫn đến… Ở cái tuổi 14 , 15 đầy máu nóng , anh Giáp cùng nhiều bạn học sinh Quốc học , Đồng Khánh và các trường khác ở Huế thuộc lớp người ấy. Thứ năm hằng tuần , anh Giáp và các bạn kéo nhau đến nghe cụ nói chuyện… … Cụ Phan Chu Trinh lâm bệnh mất tại Sài Gòn ngày 24-3-1926… Ở Huế , lễ truy điệu nhà yêu nước được tổ chức trọng thể tại hội sở Hội đồng hương Quảng Nam. Cụ Phan Bội Châu đứng ra làm chủ lễ. Bài ai điếu thống thiết do cụ viết được một đàn bà có uy tín lừng danh ở Huế là bà Đạm Phương đọc… học sinh Quốc học muốn tổ chức lễ truy điệu , nhưng nhà trường cấm và không cho học sinh đeo băng tang trong lớp. Lễ truy điệu được tổ chức tại nhà trọ của anh Giáp bấy chừ đã rời chỗ ở đến một ngôi nhà trên dốc Bến Ngự , nơi có nhiều học sinh Quốc học ngoại trú , giữa nhà đặt bàn thờ. Anh Giáp và các bạn đã xoay xoả mượn đủ lư đồng , chớ chi nến. Trong khói hương nghi ngút , những người dự lễ nghe đọc bài văn tế và tuyên thệ trước hương hồn nhà yêu nước. Bãi khóa Tháng 4-1927 lại một cuộc bãi khóa bắt đầu từ trường Quốc học rồi giương lớn ra khắp các trường ở Huế , thành tổng bãi khóa. Dưới sự chỉ đạo của Chánh mật thám Trung Kỳ Leon Sogny , Hiệu trưởng và Tổng giám Thị trường Quốc học là Bourotte , Harter huy động hết thảy lực lượng giám sát trong trường theo dõi những học sinh “hiếu động”. Nếu xét về giao tế cá nhân thì có khả năng nói Bourotte và Harter thật sự quý mến anh Giáp cũng như những học sinh giỏi khác. Từ khóa Đệ nhất niên ( 1925-1926 ) đến khóa Đệ nhị niên ( 1926-1927 ) anh Giáp luôn luôn đứng đầu lớp , tháng nào cũng có tên đi hàng đầu trên bảng Danh dự. Chỉ có một tháng đứng thứ nhì , Hiệu trưởng Bourotte liền hỏi: “Sao vậy? Tháng này Võ Giáp đứng thứ hai là thế nào?”. … Anh Nguyễn Chí Diểu và vo nguyen giap mat cùng sống trong ký túc xá , cùng chia sớt niềm vui , nỗi buồn , cùng trao đổi những điều suy nghĩ… Anh Diểu là học sinh giỏi và có tư cách , không bao giờ ối trá , nhưng giám thị coi thi một mực vu anh Diểu cóp pi và đuổi anh ra khỏi lớp. Cả lớp la ó La ó nhưng anh Diểu vẫn bị đuổi… Buổi học chiều 26-4-1927. 14 giờ. Học sinh vừa tập hợp xong dưới mái “pờ rê ô” lúc giám thị huýt còi vào lớp thì học sinh lớp Đệ nhị niên A tập hợp ở giữa không vào lớp. Cậu học sinh bé nhỏ Võ Giáp bước ra khỏi hàng hô lớn: “Bỏ học! Bỏ học! La ó việc đuổi Nguyễn Chí Diểu! La ó việc đàn áp học sinh!”… Cuộc bãi khóa bắt đầu… … Một tháng sau , phong trào dần dần tan. Phần đông học sinh đi học trở lại. Nhà cầm quyền ban bố danh sách học sinh bị đuổi học: 90 người tại hết thảy các trường ở Huế. Tại Quốc học là 37 người , đầu bảng là Nguyễn Chí Diểu , Võ Giáp , Nguyễn Khoa Văn , Phan Bôi , Nguyễn Hoàng… Trở lại quê nhà … Anh tự đặt một chương trình học tập rất nghiêm. Anh liên lạc để tự học theo Ecole universelle ( Trường giáo dục phổ cập ) bên Pháp. Anh nhận được tài liệu rất đều và trả bài rất đều. Số sách mang được hồi trang quá ít ỏi. Mấy cuốn Pháp văn còn sót anh đọc đi đọc lại , thuộc làu từ đầu chí cuối kịch thơ Andromaque của Racine , Le Cid của Corneille. Anh tập làm văn theo cuốn Stylistique ( Tu từ học )… … ông già muốn anh Giáp lấy vợ. Trong làng có cô Bá ( vợ ông Bá hộ ) đánh tiếng có nử tử sẵn sàng gả. Vì nhiều lẽ , anh Giáp không thể ưng. Mẹ cô cho biết nếu kết hôn được , sẽ cho ruộng , biếu nhà. Ông già muốn anh Giáp phải nhận lời. Quan điểm bà mẹ thì khác: “Tùy con. Ưng thì lấy , không ưng thì thôi , không ép”… … Một hôm có đò ai vào tận cổng… Người ấy nhanh nhẹn đi vào nhà: Đó là anh Nguyễn Chí Diểu… Anh Diểu rút ra một tập tài liệu bí hiểm Đưa cho anh Giáp đọc. Đó là bài nói của đồng chí Nguyễn Ái Quốc tại cuộc họp của Liên đoàn các dân tộc bị chèn lấn trên thế giới ở Bruxelles - Bỉ , và một văn bản về một cuộc họp khác ở Quảng Châu , có bài chuyện trò của Nguyễn Ái Quốc. Anh Giáp rất xúc động… Bản thân anh Diểu đã tham dự tổ chức bí hiểm là Tân Việt cách mạng đảng. Anh Diểu nói: - Giáp này , muốn làm cách mạng thì phải có tổ chức. Có tổ chức cách mạng mới Làm nên được phong trào cách mạng. Ở Huế hiện giờ có đảng Tân Việt , chương trình , điều lệ thế này… thế này… Anh Giáp hoàn toàn tin tức người bạn lớn. Nguyễn Chí Diểu thay mã cho tổ chức thu nạp võ nguyên giáp vào đảng Tân Việt ( Khi đó Nguyễn Chí Diểu đã là ủy viên Kỳ bộ Trung Kỳ của Tân Việt ). Anh Diểu ở lại chơi mấy ngày rồi tạm biệt. Anh Giáp hẹn sẽ mau chóng thu xếp để vào Huế hoạt động cách mạng. Thoát ly gia đình! Hoạt động cách mạng! Tâm hồn anh Giáp như có gió lộng. Anh trèo lên cây mưng sau nhà trên lối đi ra “bộng” , ngắt lá non ăn sống , nhắm nháp vị cay cay chát chát của nó… . < .